Đề án chính quyền đô thị: Chú trọng yếu tố tự chủ, tự chịu trách nhiệm

Ông Trần Du Lịch: Đúng vậy, xét thấy tính cấp bách của việc cần chính quyền gần dân, sát dân, ngày một phục vụ dân tốt hơn, TP.Hồ Chí Minh đã xin chủ trương xây dựng mô hình chính quyền đô thị theo 4 nguyên tắc: Thứ nhất, nguyên tắc tự chủ, tự chịu trách nhiệm của chính quyền. Muốn chính quyền này tự chủ, tự chịu trách nhiệm thì Trung ương sẽ phải phân cấp mạnh cho địa phương. Nói nôm na là về các lĩnh vực như: Ngân sách, ban hành các văn bản quy phạm pháp luật để xử lý những vấn đề của đô thị, phân định rõ công việc Trung ương làm, địa phương làm, công việc gì thì phối hợp cả hai, công việc gì Trung ương làm nhưng ủy quyền cho địa phương thực hiện, tức là minh bạch ra để thấy rõ trách nhiệm. Thứ hai, do diện tích tự nhiên, quy mô dân số quá lớn (hơn 10 triệu dân) nên cần thiết phải có một phương thức quản lý mới. Để quản lý siêu đô thị này TP.Hồ Chí Minh đã đề xuất thành lập 4 đô thị trực thuộc để quản lý cho tốt. 4 đô thị được chia nhỏ này tính tự chủ tự chịu trách nhiệm sẽ rất cao. Thứ ba là đổi mới hoàn toàn chức năng các sở, ngành của TP. Hướng tới, sở, ngành không chỉ là cơ quan tham mưu giúp việc đơn thuần mà phải thực sự là cơ quan quản lý nhà nước. Thứ tư, phải làm rõ trách nhiệm cá nhân và trách nhiệm tập thể và thu hẹp lại các vấn đề mang tính tập thể ở các đô thị mới.

Tôi cho rằng, với mô hình này sẽ không còn các hoạt động mang tính hình thức mà phải thực sự có thực quyền trong phạm vi quy định và chính quyền phải thực sự đại diện cho nhân dân. Nếu tự chủ, tự chịu trách nhiệm cán bộ sẽ luôn ý thức điều mình cần làm để phục vụ nhân dân tốt hơn.

Thưa ông, việc áp dụng mô hình chính quyền đô thị mới chắc chắn sẽ khó tránh khỏi những lộn xộn, thậm chí xung đột với cơ chế vận hành hiện tại. Ông nghĩ thế nào về vấn đề này?

Đây là vấn đề chúng tôi đã dự liệu, cũng rất khó khăn, phải thay đổi cả tư duy và cách làm, đặc biệt liên quan đến chất lượng từng con người. Do đó, chúng ta cần có bước đi thận trọng. Đề án mà TP.Hồ Chí Minh xây dựng có làm rõ vai trò của công chức phải chuyên nghiệp. Người dân thì sẽ nắm rõ, ở cơ sở công chức nào phụ trách việc gì. Thứ hai, sẽ tinh gọn bộ máy, bỏ cơ quan trung gian để chúng ta có điều kiện nâng công chức. Còn vấn đề người mới trong bộ máy mới tôi cho rằng, không làm một cách máy móc mà chúng ta cũng không thể loại bỏ cả. Đây là vấn đề khó, nên phải có bước đi, tính toán và làm rõ được tất cả những trách nhiệm cụ thể. Nếu không đáp ứng được yêu cầu sẽ có cơ chế nghỉ hưu hoặc chuyển công tác khác. Tinh thần là, chúng ta không làm xáo trộn mà phải đi từng bước để bảo đảm sự hoạt động ổn định.

Về vấn đề pháp lý, với cơ chế như vậy, chúng tôi tính toán xung đột khoảng 100 văn bản luật và dưới luật hiện hành, những điều khoản có liên quan. Như vậy, nếu Nghị quyết Quốc hội cho phép làm thí điểm thì chắc chắn phải rà soát lại. Một số nội dung có ‘vênh” với pháp luật hiện hành thì Quốc hội có thể ban hành một nghị quyết hay văn bản nào đó để cho phép thực thi. Để chuẩn bị cho những việc như vậy chúng tôi dự liệu mất 2 năm.

Thưa ông, trong mô hình tổ chức chính quyền đô thị, mối quan hệ giữa người dân và chính quyền sẽ thế nào, có đảm bảo tính dân chủ hay không?

- Nếu áp dụng mô hình chính quyền đô thị, tôi nghĩ hiệu quả của bộ máy hành chính cao hơn, tính phục vụ cao hơn. Do đó, người dân sẽ hưởng lợi nhiều hơn. Với mô hình tự chủ, tự chịu trách nhiệm thì chính quyền các đô thị sẽ chủ động hơn trong vấn đề đáp ứng phúc lợi cho người dân.

Trân trọng cảm ơn ông!